Fundacja VIBEod 2024 roku
Wesprzyj nas

Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc

Alarm w szkole: kto zajmie się dzieckiem i czy jechać po nie

Alarm w szkole to chwila, w której rodzic najbardziej chce działać, a najmniej może. Sprawdź, kto w tym czasie odpowiada za Twoje dziecko, dlaczego nie jedziesz po nie od razu i co ustalić ze szkołą i z dzieckiem zawczasu.

12 min czytania

Grafika: alarm w szkole – dziecko zostaje w szkole, odbierasz je po odwołaniu alarmu z dokumentem
W tym artykule 14
  1. Alarm albo Alert RCB, gdy dziecko jest w szkole: co się dzieje?
  2. Alarm w szkole: kto zajmuje się dzieckiem i co robi szkoła
  3. Czy jechać po dziecko do szkoły w czasie alarmu?
  4. Kiedy i gdzie odbierzesz dziecko?
  5. Ewakuacja szkoły: czym różni się od alarmu i próbnej ewakuacji
  6. Co ustalić ze szkołą i z dzieckiem już dziś
  7. Co dziecko ma wiedzieć: 6–9 i 10–14 lat
  8. Telefon dziecka w czasie alarmu
  9. Najczęstsze błędy rodziców
  10. Ćwiczenie na 10 minut w domu
  11. Rozmowa po alarmie
  12. Lista na lodówkę
  13. Najczęstsze pytania
  14. Źródła

Gdy ogłaszają alarm w szkole albo w Twojej okolicy, a dziecko jest na lekcji, zostaje ono w budynku pod opieką nauczycieli. Klasa przechodzi do wyznaczonego wcześniej miejsca schronienia w szkole. Nie jedziesz po dziecko, nie czekasz przed szkołą i nie dzwonisz do wychowawcy. Sam chronisz się tam, gdzie jesteś, i czekasz na wiadomość ze szkoły. Dziecko odbierzesz dopiero po odwołaniu alarmu, w miejscu, które wskaże szkoła.

Tak opisuje to wzór procedury dla szkół i przedszkoli przygotowany w 2026 roku przez MSWiA, Ministerstwo Edukacji Narodowej i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) na wypadek zagrożenia z powietrza. MEN pisze, że wysłano go do wszystkich szkół. To jednak wzór: każda szkoła dopasowuje go do swojego budynku. Dlatego poniżej znajdziesz też pytania, które warto zadać dyrektorowi. Jak brzmią syreny i czym jest Alert RCB, opisaliśmy w artykule Syreny alarmowe.

Alarm albo Alert RCB, gdy dziecko jest w szkole: co się dzieje?

Przy alarmie o zagrożeniu z powietrza dzieci pozostają pod opieką szkoły i przechodzą z klasami wewnątrz budynku do wyznaczonych miejsc schronienia (MEN: procedura na wypadek zagrożenia z powietrza). Wzór procedury MSWiA, MEN i RCB mówi, że rodzice w tym czasie nie przyjeżdżają po dzieci, nie gromadzą się przed budynkiem i nie blokują dojazdu służbom. Czekają na wiadomość ze szkoły, gdzie i jak odbiorą dziecko (wzór procedury, pkt 3.5). Dzieci przekazuje się osobom uprawnionym dopiero po odwołaniu alarmu i sprawdzeniu drogi wyjścia (wzór procedury, pkt 8.3). Jeśli dziecko dostanie Alert RCB w szkole, postępuje według procedur obowiązujących w placówce (RCB: Alert RCB, pytanie 15). Przy pożarze szkoła działa według planu ewakuacji, o czym piszemy niżej.

Alarm w szkole: kto zajmuje się dzieckiem i co robi szkoła

Prawo oświatowe nakłada na dyrektora obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć (art. 68). Rozporządzenie o bezpieczeństwie i higienie w szkołach mówi, że gdy w czasie zajęć pojawi się zagrożenie, zajęcia się przerywa, a uczniów wyprowadza z zagrożonych miejsc (§ 19). Szczegóły daje wzór procedury MEN, MSWiA i RCB.

Według wzoru, po ogłoszeniu alarmu:
– Nauczyciel przerywa lekcję. Dzieci zostawiają rzeczy osobiste i idą z klasą wewnątrz budynku do przypisanego miejsca. Nie wychodzą na boisko, dziedziniec, parking ani ulicę.
– Nikt nie biegnie, nie wraca do sali i nie korzysta z windy.
– Dziecko, które jest poza klasą (toaleta, szatnia, biblioteka), idzie do najbliższego wskazanego miejsca i zgłasza się pracownikowi. Nie szuka swojej klasy po całej szkole.
– Na miejscu nauczyciel sprawdza obecność i melduje dyrektorowi.
– Na przerwie opiekę przejmują nauczyciele dyżurni.
– Szkoła nie wyprowadza dzieci przez otwarty teren do odległego schronu. Wyjątek: budynek sam zagraża życiu, a służby każą go opuścić i wskażą bezpieczną drogę.
– Szkoła powiadamia rodziców ustalonym kanałem, np. SMS-em lub przez dziennik elektroniczny. Pierwsza wiadomość przychodzi zwykle po schronieniu klas i sprawdzeniu obecności.

Alert RCB na poziomie „gotowość” to jeszcze nie alarm. Wtedy dyrektor przygotowuje szkołę i może wstrzymać wyjścia. Wycieczki ani przewozu się nie zaczyna, jeśli komunikat wskazuje na możliwe zagrożenie z powietrza.

Czy jechać po dziecko do szkoły w czasie alarmu?

Nie. Wzór procedury mówi wprost: podczas alarmu rodzice nie przyjeżdżają po dzieci, nie gromadzą się przed budynkiem i nie blokują dojazdu służbom. Szkoła w czasie alarmu nie wydaje dzieci nikomu, także osobom upoważnionym.

Są też dwa powody praktyczne. Po pierwsze: Ty sam jesteś wtedy na zagrożonym terenie. Przy zagrożeniu z powietrza MSWiA w „Instrukcji reagowania” zaleca opuścić samochód i iść do najbliższego miejsca schronienia. Po drugie: dziecko jest w budynku, który na taką sytuację przygotowano, z dorosłymi, którzy znają jego listę obecności. Twoja jazda przez miasto niczego mu nie dodaje, a Ciebie naraża. Gdzie się schronić z dzieckiem, gdy jesteście razem poza szkołą, opisaliśmy w artykule Miejsca doraźnego schronienia i schrony.

Jeśli alarm ogłoszą rano przed lekcjami, wzór mówi, że szkoła powiadamia rodziców, by nie zaczynać drogi do szkoły. Dzieci, które już dotarły, szkoła przyjmuje i kieruje do schronienia. Jeśli alarm trwa pod koniec lekcji, dzieci zostają w szkole, a dowóz i odbiór czekają na odwołanie alarmu.

Kiedy i gdzie odbierzesz dziecko?

Według wzoru:
1. Dyrektor potwierdza odwołanie alarmu na podstawie urzędowego sygnału i komunikatu. Sama cisza syreny to jeszcze nie odwołanie.
2. Pracownicy sprawdzają drogę wyjścia: dym, szkło, zapach gazu, uszkodzenia.
3. Szkoła wysyła wiadomość, gdzie i od której godziny odbierasz dziecko. Miejsce odbioru ma nie przeszkadzać służbom.
4. Pracownik sprawdza tożsamość i uprawnienie osoby odbierającej i zapisuje godzinę. Wzór komunikatu dla rodziców prosi: weź dokument tożsamości.

Czy starsze dziecko może po alarmie wrócić samo? Według wzoru tylko zgodnie z zasadami szkoły i komunikatami władz. To pytanie do szkoły, nie decyzja dziecka.

Ewakuacja szkoły: czym różni się od alarmu i próbnej ewakuacji

Słowo „ewakuacja” kojarzy się z wyjściem z budynku. Przy alarmie o zagrożeniu z powietrza jest odwrotnie: dzieci przechodzą w głąb budynku, do miejsc schronienia, i tam zostają.

Pożar w szkole to inna procedura. Wtedy obowiązuje plan ewakuacji, który ma wisieć w widocznym miejscu (§ 5 rozporządzenia o bezpieczeństwie w szkołach). Próbną ewakuację szkoła przeprowadza co najmniej raz w roku, najpóźniej 3 miesiące po rozpoczęciu korzystania z budynku przez nowych uczniów (§ 17 rozporządzenia o ochronie przeciwpożarowej). Wzór procedury podkreśla, że ćwiczenie schronienia nie zastępuje tych ćwiczeń, a wewnętrzny sygnał alarmu ma się różnić od pożarowego. Zapytaj dziecko, czy w szkole ćwiczyli jedno i drugie i czy rozróżnia oba sygnały.

Co ustalić ze szkołą i z dzieckiem już dziś

Poradnik bezpieczeństwa z 2025 roku radzi: zapisz kontakt do osoby wyznaczonej przez szkołę w sprawie odbioru dzieci w sytuacji zagrożenia. Wzór procedury mówi, że dyrektor ma przekazać rodzicom zasady przed rokiem szkolnym i po każdej ważnej zmianie. Jeśli nic takiego nie dostałeś, zapytaj spokojnie, na zebraniu albo przez radę rodziców:

  1. Czy szkoła ma procedurę na wypadek alarmu (opartą na wzorze MEN, MSWiA i RCB)? Kiedy ostatnio ją ćwiczono?
  2. Jakim kanałem dostanę wiadomość w czasie alarmu i po nim?
  3. Kto jest osobą do kontaktu w sprawie odbioru dzieci w sytuacji zagrożenia?
  4. Gdzie zwykle będzie punkt odbioru po odwołaniu alarmu?
  5. Kto może odebrać moje dziecko i czy lista upoważnionych osób w szkole jest aktualna?
  6. Czy po odwołaniu alarmu dziecko może wyjść ze szkoły samo, jeśli na co dzień wraca samo?
  7. Co dzieje się na świetlicy, na zajęciach po lekcjach, na wycieczce i w szkolnym autobusie?
  8. Moje dziecko bierze stałe leki albo ma szczególne potrzeby. Jak szkoła zapewni, że będą przy nim w miejscu schronienia? (Wzór wymaga, by leki były dostępne bez wracania do sali, a uczniowie ze szczególnymi potrzebami mieli wyznaczonego opiekuna i zastępcę.)
  9. Jakie zasady dotyczące telefonów obowiązują w czasie alarmu?

Nie oczekuj, że szkoła poda rodzicom dokładne miejsca pobytu klas w czasie zdarzenia. Wzór każe nie publikować takich informacji.

Co dziecko ma wiedzieć: 6–9 i 10–14 lat

Wzór procedury mówi, czego szkoła uczy dzieci: jednego sygnału i krótkiego polecenia, zostawienia rzeczy, odejścia od okien, spokojnego przejścia i osłonięcia głowy i karku. Dzieci mają wiedzieć, że słuchają nauczycieli, nie wychodzą z budynku i nie szukają rodziców ani rodzeństwa. Ćwiczenia w szkole mają się odbywać bez nagrań wybuchów i bez rzeczy, które mogą wywołać lęk. W domu powtarzasz to samo, prostymi słowami.

Dziecko w wieku 6–9 lat
– „Gdy w szkole jest alarm, robisz to, co mówi pani albo pan. Mama i tata wiedzą, że jesteś bezpieczny w szkole”.
– Zostawia plecak i zabawki. Nie wraca po nic.
– Jeśli jest w toalecie albo na korytarzu, idzie do najbliższego dorosłego ze szkoły i mówi swoje imię i klasę.
– Nie idzie szukać starszego brata czy siostry.
– Zna swoje imię, nazwisko i Twój numer telefonu albo ma je zapisane. Poradnik bezpieczeństwa zaleca dzieciom identyfikator z imieniem, nazwiskiem i telefonem.

Dziecko w wieku 10–14 lat
– Wie, że syrena i Alert RCB w szkole oznaczają: słucham nauczyciela. RCB pisze, że dziecko, które dostanie Alert RCB w szkole, postępuje według procedur szkoły.
– Wie, co zrobić w drodze do szkoły. Wzór: po ogłoszeniu alarmu nie idzie dalej przez otwarty teren, tylko wchodzi do najbliższego punktu schronienia albo solidnego budynku. Dopiero gdy jest bezpieczne, może wysłać Ci krótką wiadomość. Nie wychodzi z kryjówki, żeby złapać zasięg.
– Nie wysyła znajomym zdjęć ani informacji, gdzie siedzi klasa.
– Po odwołaniu alarmu nie wychodzi samo, jeśli szkoła na to nie pozwala.

Telefon dziecka w czasie alarmu

Zasady korzystania z telefonów w szkole określa statut szkoły (Prawo oświatowe, art. 99). Ogólnopolskiej reguły na czas alarmu nie ma. Są za to dwie rzeczy z wzoru procedury, które warto znać:
– dzieci uczy się zostawiać rzeczy osobiste, więc telefon może zostać w sali, a dziecko nie wraca po niego;
– w miejscu schronienia oszczędza się baterie, a łączność ze służbami ma pierwszeństwo.

Dlatego brak odpowiedzi od dziecka w czasie alarmu to normalne. Wiadomość przyjdzie od szkoły. Poradnik bezpieczeństwa przypomina też: nie przeciążaj linii, pisz SMS-y zamiast dzwonić.

Najczęstsze błędy rodziców

Jazda do szkoły. To odruch, nie decyzja. W nagłym zagrożeniu mózg często nie nadąża z oceną nowej sytuacji i sięga po działanie nawykowe, zamiast dopasowanego do sytuacji (Leach, 2004). U rodzica takim odruchem bywa „jadę po dziecko”. Pomaga jedno: decyzja podjęta wcześniej, na spokojnie. Powiedz ją sobie już dziś: „W czasie alarmu zostaję tam, gdzie jestem. Czekam na wiadomość ze szkoły”.

Dzwonienie do wychowawcy. Nauczyciel prowadzi klasę i liczy dzieci. Wzór procedury prosi, żeby rodzice do nauczycieli nie telefonowali, a szkoła sama przekazuje komunikaty.

Panika, gdy dziecko nie odpisuje. Telefon prawdopodobnie leży w plecaku w sali. Tak ma być.

Plotki w grupie rodziców. Jedno niesprawdzone zdanie w komunikatorze potrafi wyciągnąć na ulicę kilkanaście osób. Przekazuj tylko to, co napisała szkoła albo urząd.

Przyjazd, gdy tylko ucichnie syrena. Cisza to nie odwołanie. Po odwołaniu i tak czekasz na wiadomość, gdzie i kiedy odbierasz dziecko.

Ćwiczenie na 10 minut w domu

  1. Dwie minuty: jedno zdanie. Ustalcie zdanie dziecka: „W szkole słucham nauczyciela. Mama i tata po mnie przyjdą, gdy alarm się skończy”. Niech powie je własnymi słowami.
  2. Trzy minuty: co jeśli… Zadawaj pytania. „Jesteś w toalecie i słyszysz alarm. Co robisz?” „Twój plecak jest w sali. Wracasz?” Starszemu: „Idziesz do szkoły i wyją syreny. Gdzie wchodzisz?” Na trasie do szkoły wskażcie razem dwa solidne budynki albo przejście podziemne.
  3. Dwie minuty: kontakty. Sprawdźcie, czy dziecko zna Twój numer albo ma go zapisany na kartce w plecaku. Przejrzyjcie razem plecak ewakuacyjny.
  4. Dwie minuty: Twoja część. Zapisz w telefonie kontakt do osoby ze szkoły w sprawie odbioru i sprawdź, czy dostajesz wiadomości z dziennika elektronicznego.
  5. Minuta: pochwała. Powiedz, co dziecko zrobiło dobrze. Powtórzcie to na początku każdego roku szkolnego.

Rozmowa po alarmie

Nawet jeśli nic się nie stało, dziecko mogło siedzieć długo w piwnicy albo na korytarzu, z innymi przestraszonymi dziećmi. Pomaga pięć rzeczy z pracy o pomocy po masowej traumie (Hobfoll i wsp., 2007):

  • bezpieczeństwo: „Alarm się skończył. Jesteś ze mną. Jest bezpiecznie”;
  • wyciszenie: ciepły posiłek, zwykły wieczór, bez wiadomości w telewizji przy dziecku;
  • sprawczość: nazwij, co zrobiło dobrze: „Zostawiłeś plecak i poszedłeś z klasą. Dokładnie tak trzeba”;
  • więź: zapytaj, jak było, i słuchaj. Powiedz, że Ty też myślałeś o nim i wiedziałeś, że jest pod opieką;
  • nadzieja: mów prawdę, a przy tym przypomnij, że w szkole są dorośli, którzy pilnują dzieci, i służby, które pilnują miasta.

Poradnik bezpieczeństwa dodaje: obserwuj zachowanie dziecka i reaguj na jego emocje. Wzór procedury przewiduje, że po zdarzeniu dyrektor zapewnia pomoc psychologiczną stosownie do potrzeb. Jeśli po kilku tygodniach dziecko wciąż boi się iść do szkoły albo źle śpi, porozmawiaj z psychologiem szkolnym.

Lista na lodówkę

Alarm, a dziecko jest w szkole
1. Dziecko zostaje w szkole pod opieką nauczycieli.
2. Nie jadę do szkoły. Chronię się tam, gdzie jestem.
3. Nie dzwonię do wychowawcy. Czekam na wiadomość ze szkoły.
4. Brak odpowiedzi od dziecka jest normalny.
5. Odbieram dziecko po odwołaniu alarmu, w miejscu wskazanym przez szkołę.
6. Biorę dowód osobisty.

Kontakt w szkole w sprawie odbioru dziecka: ……..
Kanał wiadomości ze szkoły: ……..
Osoby upoważnione do odbioru: ……..
Bezpieczne miejsca na drodze do szkoły: ……..

Pozostałe numery i to, co mówić dyspozytorowi, znajdziesz w artykule Numery alarmowe. Rodzinny plan, czyli gdzie się spotkać, gdy nie ma łączności, opisaliśmy w artykule Plecak ewakuacyjny dla rodziny.

Od 2025 roku w programie Mali Ratownicy szkolimy szkoły z pierwszej pomocy razem z instruktorami Polskiego Czerwonego Krzyża. W szkoleniach wzięło udział 1 009 uczestników. Każde dziecko ćwiczy na fantomie samo, bo przećwiczony schemat działa pod stresem. Jak pomóc dziecku, które nie reaguje i nie oddycha, opisaliśmy w artykule RKO u dzieci. Jeśli chcesz zaproponować szkole zajęcia z pierwszej pomocy, napisz: kontakt@fundacjavibe.org.

Najczęstsze pytania

Czy mogę odebrać dziecko ze szkoły w czasie alarmu?
Nie. Według wzoru procedury MEN, MSWiA i RCB szkoła w czasie alarmu nie wydaje dzieci nikomu. Odbiór jest możliwy po odwołaniu alarmu i sprawdzeniu drogi wyjścia.

Czy szkoła wyprowadzi dzieci do schronu w innym miejscu?
Według wzoru nie przez otwarty teren po ogłoszeniu alarmu. Zasadą jest pozostanie w budynku szkoły. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy budynek zagraża życiu, a służby każą go opuścić i wskażą bezpieczną drogę.

Skąd będę wiedzieć, co się dzieje z dzieckiem?
Z komunikatu szkoły, wysłanego ustalonym kanałem. Pierwszy przychodzi zwykle po sprawdzeniu obecności w miejscu schronienia. Zapytaj szkołę wcześniej, jaki to kanał.

Co, jeśli alarm zastanie dziecko w drodze do szkoły?
Wchodzi do najbliższego punktu schronienia albo solidnego budynku. Gdy jest już bezpiecznie, może wysłać Ci krótką wiadomość. Przećwiczcie tę trasę razem.

Czy każda szkoła ma taką samą procedurę?
Nie. Wzór MEN, MSWiA i RCB każda szkoła dopasowuje do swojego budynku i liczby dzieci. Szczegóły, takie jak kanał wiadomości czy punkt odbioru, ustala dyrektor. Zapytaj o nie wcześniej.

Źródła

Sprawdzone 05.11.2026.