Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc
RKO u dzieci i niemowląt krok po kroku (wytyczne 2025)
RKO u dzieci wygląda prawie jak u dorosłych, ale różni się w trzech miejscach: zaczynasz od oddechów, uciskasz inaczej i inaczej przyklejasz elektrody AED. Oto schemat dla dziecka i niemowlęcia według wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji z 2025 roku.

W tym artykule 11
- Czym RKO u dziecka różni się od RKO u dorosłego?
- RKO u dziecka krok po kroku
- RKO u niemowlęcia: jak uciskać i jak robić oddechy
- Najczęstsze błędy świadków
- Od jakiego wieku dziecko może nauczyć się RKO?
- Ćwiczenie na 10 minut w domu albo w klasie
- Gdy dziecko było świadkiem
- Lista na lodówkę
- Przeczytać to za mało
- Najczęstsze pytania
- Źródła
RKO u dzieci zaczynasz, gdy dziecko nie reaguje i nie oddycha prawidłowo. Dzwonisz pod 112, włączasz głośnik i robisz 5 oddechów ratowniczych, a potem uciskasz dolną połowę mostka na jedną trzecią głębokości klatki piersiowej, w tempie 100–120 razy na minutę. Jeśli nie masz kursu pierwszej pomocy dzieciom, robisz 30 uciśnięć i 2 oddechy na zmianę; jeśli masz, 15 uciśnięć i 2 oddechy. U niemowlęcia (do 1. roku życia) uciskasz dwoma kciukami, obejmując klatkę piersiową dłońmi.
Nie musisz pamiętać wszystkiego. Dyspozytor 112 poprowadzi Cię przez telefon. Twoje zadanie to nie czekać.
Czym RKO u dziecka różni się od RKO u dorosłego?
U dzieci zatrzymanie krążenia jest rzadkie i zwykle przychodzi na końcu innych kłopotów: niewydolności oddechowej, krążeniowej albo neurologicznej, po chorobie lub urazie. Dlatego u dziecka tak ważny jest tlen, czyli oddechy ratownicze.
Trzy najważniejsze różnice:
- Zaczynasz od 5 oddechów ratowniczych, dopiero potem uciskasz. U dorosłego zaczynasz od uciśnięć.
- Uciskasz inaczej: na jedną trzecią głębokości klatki piersiowej, a technika zależy od wieku (kciuki, jedna ręka albo dwie).
- Inaczej używasz AED: u małych dzieci włączasz tryb dziecięcy (jeśli jest) i przyklejasz elektrody z przodu i z tyłu.
Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) z 2025 roku dzielą dzieci tak:
| Kto | Wiek | Jak uciskać | Jak głęboko |
|---|---|---|---|
| Niemowlę | do 1. roku życia | dwa kciuki, dłonie obejmują klatkę piersiową | 1/3 głębokości klatki piersiowej |
| Dziecko | 1–12 lat | jedna albo dwie ręce, zależnie od wielkości dziecka | 1/3 głębokości klatki piersiowej |
| Nastolatek | 13–18 lat | dwie ręce, jak u dorosłego | 5–6 cm, jak u dorosłego |
W każdym wieku: tempo 100–120 na minutę i nigdy głębiej niż 6 cm. Jeśli nie wiesz, czy to jeszcze dziecko, czy już dorosły, wytyczne mówią jasno: rób jak u dorosłego.
RKO u dziecka krok po kroku
1. Bezpieczeństwo i reakcja
Rozejrzyj się: ruch uliczny, prąd, woda, ogień. Potem sprawdź, czy dziecko reaguje. Głośno je zawołaj i dotknij ramienia. Nie szczyp i nie sprawiaj bólu. Wytyczne wprost mówią, żeby nie używać bodźców bólowych. Jak bezpiecznie pomóc osobie porażonej prądem, opisujemy w artykule Porażenie prądem – pierwsza pomoc.
2. Telefon: 112 i głośnik
Jeśli ktoś jest obok, wskaż go palcem: „Pan w szarej kurtce, proszę dzwonić na 112 i przynieść AED”. Jeśli jesteś sam, zadzwoń sam pod 112 albo 999, włącz tryb głośnomówiący i połóż telefon obok. Dyspozytor pomoże Ci rozpoznać, czy trzeba zacząć RKO, i będzie mówił, co robić. Co powiedzieć dyspozytorowi, piszemy w artykule o numerach alarmowych.
Gdy ratujesz sam, telefon i rozpoczęcie RKO są ważniejsze niż bieganie po AED.
3. Drogi oddechowe i oddech (najwyżej 10 sekund)
Połóż dziecko na plecach. Jedną rękę na czole, palce drugiej na kości brody. Odegnij głowę i unieś brodę.
- Niemowlę: głowa w pozycji neutralnej, tylko lekko odchylona. Brodę unosisz dwoma palcami, na kości, bez wciskania miękkich tkanek pod brodą.
- Starsze dziecko: głowę odchylasz bardziej.
- Nastolatek: jak u dorosłego, pełne odgięcie głowy.
Patrz, czy klatka piersiowa się unosi, słuchaj i staraj się poczuć oddech na policzku. Rób to nie dłużej niż 10 sekund. Jeśli masz wątpliwość, czy oddech jest prawidłowy, uznaj, że nie jest. Rzadkie, chrapliwe łapanie powietrza to nie jest oddychanie.
Jeśli dziecko nie reaguje, ale wyraźnie oddycha prawidłowo, ułóż je w pozycji bocznej ustalonej (chyba że to uraz) i sprawdzaj oddech co najmniej co minutę.
4. Pięć oddechów ratowniczych
Przy odchylonej głowie zaciśnij nos dziecka i obejmij ustami jego usta. U niemowlęcia obejmij ustami jednocześnie usta i nos. Wdmuchuj powietrze równo, przez około sekundę, tylko tyle, żeby klatka piersiowa wyraźnie się uniosła. Odsuń usta, pozwól jej opaść i zrób następny wdech. Tak pięć razy.
Jeśli klatka piersiowa się nie unosi:
- zajrzyj do ust i usuń to, co widać, jeśli łatwo to zrobić,
- nie wkładaj palca na ślepo do gardła,
- popraw ułożenie głowy: mocniej unieś brodę albo zmień odchylenie.
5. Uciśnięcia klatki piersiowej
Od razu po oddechach zacznij uciskać. Najlepiej na twardym podłożu, jeśli jest pod ręką i nie opóźni to startu. Ubranie zdejmij tylko wtedy, gdy przeszkadza.
- Gdzie: dolna połowa mostka, w każdym wieku.
- Jak głęboko: co najmniej jedna trzecia głębokości klatki piersiowej, nigdy więcej niż 6 cm.
- Jak szybko: 100–120 razy na minutę, czyli prawie dwa razy na sekundę.
- Odprężenie: po każdym uciśnięciu puść nacisk całkowicie, żeby klatka piersiowa wróciła do góry. Nie opieraj się na niej.
- Dziecko 1–12 lat: nasada jednej dłoni albo obie dłonie, jedna na drugiej. Dwie ręce dają skuteczniejsze uciśnięcia i mniej męczą, więc jeśli możesz, używaj dwóch.
Tempo warto poczuć wcześniej. Na naszej stronie głównej jest licznik tempa uciśnięć, który wystukuje rytm 110 na minutę.
6. Uciśnięcia i oddechy na zmianę
- Nie masz kursu pierwszej pomocy dzieciom (albo znasz tylko RKO dorosłych): 30 uciśnięć, 2 oddechy, i od nowa.
- Masz kurs pierwszej pomocy dzieciom: 15 uciśnięć, 2 oddechy.
- Nie możesz albo nie chcesz robić oddechów: uciskaj bez przerwy. Wytyczne zalecają dyspozytorom, żeby w takiej sytuacji prowadzili świadka przez same uciśnięcia, u dzieci w każdym wieku.
Wytyczne zauważają, że przy dziecku ratownikiem najczęściej jest jego rodzic albo opiekun, który zwykle nie waha się zrobić oddechów. Dla dziecka połączenie uciśnięć i oddechów daje największe szanse.
7. AED, gdy tylko dotrze
Defibrylator AED można użyć u dziecka w każdym wieku, także u niemowlęcia.
- Włącz AED i rób, co mówi.
- Jedna osoba przykleja elektrody, druga w tym czasie uciska.
- Dziecko poniżej 25 kg: włącz tryb dziecięcy, jeśli AED go ma. Jedną elektrodę przyklej na środku klatki piersiowej, tuż na lewo od mostka, drugą na plecach, między łopatkami.
- Dziecko powyżej 25 kg i nastolatek: tryb dla dorosłych. Elektrody jak u dorosłego: jedna pod prawym obojczykiem, druga pod lewą pachą (albo przód-tył). U nastolatki nie przyklejaj elektrod na piersi.
- AED bez trybu dziecięcego? Użyj go w trybie dla dorosłych. Nie rezygnuj z niego.
- Gdy AED analizuje rytm, nikt nie dotyka dziecka. Zaraz po wyładowaniu wróć do uciskania.
8. Kiedy przestać
Nie przerywaj, dopóki:
- dziecko nie pokaże wyraźnych oznak życia (rusza się, otwiera oczy, zaczyna normalnie oddychać),
- AED nie każe przerwać,
- zespół ratownictwa medycznego nie przejmie dziecka.
RKO u niemowlęcia: jak uciskać i jak robić oddechy
Niemowlę to według wytycznych dziecko do ukończenia 1. roku życia (noworodek tuż po porodzie ma osobne zasady).
- Połóż niemowlę na plecach na twardej powierzchni, np. na stole albo podłodze.
- Głowa w pozycji neutralnej, broda lekko uniesiona dwoma palcami.
- 5 oddechów: Twoje usta obejmują usta i nos niemowlęcia. Wdmuchuj delikatnie, przez około sekundę, tyle, żeby klatka piersiowa się uniosła.
- Uciśnięcia dwoma kciukami: obejmij klatkę piersiową obiema dłońmi, kciuki połóż obok siebie na dolnej połowie mostka. Uciskaj na jedną trzecią głębokości klatki piersiowej, 100–120 razy na minutę.
- Dalej 30:2 (bez kursu) albo 15:2 (po kursie pierwszej pomocy dzieciom).
ERC wybrało technikę dwóch kciuków, bo jest skuteczna, prosta i łatwo ją opisać przez telefon. Dyspozytor nauczy Cię jej w trakcie rozmowy.
Jeśli niemowlę lub dziecko się zadławiło i jeszcze jest przytomne, postępowanie jest inne: uderzenia w plecy i uciśnięcia. Opisujemy je w artykule co robić, gdy dziecko się zadławi. Gdy zadławione dziecko straci przytomność, zaczynasz RKO od 5 oddechów, jak wyżej.
Najczęstsze błędy świadków
- „Chyba oddycha, poczekam”. W stresie mózg szuka dowodu, że nic złego się nie dzieje, a rzadki, chrapliwy oddech łatwo uznać za oddech. Wytyczne mówią: jeśli masz wątpliwość, traktuj go jak brak oddechu.
- „Ktoś na pewno zadzwonił”. W grupie każdy czeka na innych. Wskaż konkretną osobę i powiedz, co ma zrobić.
- Strach, że zrobisz krzywdę, więc uciskasz za płytko. Jedna trzecia głębokości klatki piersiowej to więcej, niż podpowiada intuicja przy małym dziecku. Granica to 6 cm, nie „delikatnie”.
- Pominięcie oddechów z przyzwyczajenia do RKO dorosłych. U dziecka zaczynasz od pięciu.
- Zostawienie dziecka, żeby szukać AED. Gdy jesteś sam: telefon i RKO mają pierwszeństwo.
- Nastolatek traktowany jak małe dziecko. W razie wątpliwości: jak dorosły, dwie ręce, 5–6 cm.
Dlaczego te błędy się zdarzają? Pod nagłym stresem ludzie często zamierają albo robią coś nieadekwatnego. Najlepiej działa prosty schemat przećwiczony wcześniej rękami, a nie przeczytany raz. Dlatego niżej jest ćwiczenie.
Od jakiego wieku dziecko może nauczyć się RKO?
Według wytycznych ERC 2025 naukę zaczyna się wcześnie i rozkłada na lata:
- od około 4 lat: początek nauki, najpierw wzywanie pomocy,
- 10–12 lat: uciśnięcia klatki piersiowej,
- do 14 lat: oddechy ratownicze,
- 13–16 lat: obsługa AED, często nawet wcześniej.
ERC zaleca, żeby wszystkie dzieci w wieku szkolnym co roku miały szkolenie z RKO, a państwa wprowadziły je do szkół jako obowiązkowe. To część inicjatywy „Kids Save Lives” („Dzieci ratują życie”), za którą stoi m.in. prof. Bernd Böttiger, współautor rozdziału wytycznych o systemach ratujących życie. Wytyczne zachęcają też, żeby przeszkolone dzieci uczyły rodzinę i przyjaciół.
Rozdział wytycznych o edukacji podaje nieco inny przedział: szkolenie od wczesnej edukacji, około 4–6 lat. Obie wersje mówią to samo: zaczynamy w przedszkolu albo na początku szkoły, od wzywania pomocy.
Co zrobi dziecko w wieku 6–9 lat
- Zauważy, że dorosły albo kolega nie reaguje na wołanie i dotyk.
- Zadzwoni pod 112, poda adres, włączy głośnik i będzie słuchać dyspozytora.
- Pobiegnie po dorosłego, a w szkole po nauczyciela albo do sekretariatu.
Mów do niego konkretnie, bez straszenia: „Gdy ktoś nie odpowiada, dzwonisz na 112. Pani albo pan w telefonie powie Ci, co robić. Dobrze zrobisz, jeśli zadzwonisz, nawet jeśli się pomylisz”.
Co zrobi dziecko w wieku 10–14 lat
- To samo, co młodsze, plus uciskanie klatki piersiowej, ćwiczone na fantomie.
- Starsze, do 14. roku życia, także oddechy ratownicze; włączy i przyklei AED, bo urządzenie mówi, co robić.
- Prawdziwe uciśnięcia ćwiczy się wyłącznie na fantomie, nigdy na koledze.
Ćwiczenie na 10 minut w domu albo w klasie
Potrzebujesz telefonu (wyłączonego albo bez dzwonienia), zegarka i poduszki albo dużej przytulanki.
- Minuta: „Sprawdź”. Dorosły leży i nie odpowiada. Dziecko woła go głośno i dotyka ramienia.
- Dwie minuty: „Zadzwoń”. Dziecko „dzwoni” na 112 i mówi na głos: co się stało, adres z numerem mieszkania, że ktoś nie oddycha. Dorosły gra dyspozytora i zadaje pytania. Sprawdźcie, czy dziecko zna swój adres bez zaglądania do telefonu.
- Trzy minuty: tempo. Włączcie licznik tempa i stukajcie rytm dłonią w poduszkę. Dziecko 10+ uciska przytulankę lub poduszkę, licząc na głos do 30.
- Dwie minuty: AED. Na spacerze albo w szkole poszukajcie znaku AED. Gdzie jest najbliższy?
- Dwie minuty: rozmowa. „Co było najtrudniejsze? Co zrobisz najpierw?”. Pochwal za to, co poszło.
Powtarzajcie raz w roku, np. przy powrocie do szkoły. Pod stresem działa to, co ręce już raz zrobiły.
Gdy dziecko było świadkiem
Jeśli dziecko widziało prawdziwą akcję ratunkową, potem potrzebuje spokoju, a nie przesłuchania. Pomagają proste rzeczy, opisane w pracy o pomocy po traumie (Hobfoll i wsp., 2007):
- bezpieczeństwo: powiedz, że teraz jest bezpiecznie i kto zajmuje się poszkodowanym,
- wyciszenie: bliskość, zwykły posiłek, sen, znane rytuały,
- sprawczość: nazwij, co zrobiło dobrze („zawołałeś pomoc, to było ważne”),
- więź: bądź obok, pozwól pytać i wracać do tematu,
- nadzieja: mów prawdę, ale podkreślaj, że pomoc przyjechała i że ludzie robili, co mogli.
Jeśli po kilku tygodniach dziecko wciąż źle śpi, boi się albo unika miejsc, porozmawiaj z psychologiem szkolnym lub lekarzem.
Lista na lodówkę
To lista do nauki, nie do czytania w trakcie akcji. Wytyczne odradzają świadkom korzystanie ze ściąg podczas resuscytacji, bo opóźniają działanie. Przeczytaj ją, przećwicz i zapamiętaj.
RKO u dziecka
1. Bezpiecznie? Woła, dotyka: reaguje?
2. 112 (lub 999), głośnik, AED.
3. Głowa odchylona, 10 sekund: oddycha prawidłowo?
4. 5 oddechów (niemowlę: usta na usta i nos).
5. Uciskaj: 1/3 klatki piersiowej, 100–120 na minutę, max 6 cm.
6. 30:2 (bez kursu) albo 15:2 (po kursie dzieci). Nie dasz rady z oddechami? Same uciśnięcia.
7. AED: poniżej 25 kg tryb dziecięcy i elektrody przód-tył.
8. Nie przerywaj, aż dziecko się ocknie albo przyjadą ratownicy.
Przeczytać to za mało
RKO to umiejętność rąk. Jedną trzecią głębokości klatki piersiowej i tempo 100–120 trzeba poczuć na fantomie. Od 2025 roku w programie Mali Ratownicy szkolimy z pierwszej pomocy razem z instruktorami Polskiego Czerwonego Krzyża. W szkoleniach wzięło udział 1 009 uczestników, a każde dziecko ćwiczy na fantomie samo. Jeśli chcesz takich zajęć w swojej szkole, napisz do nas: kontakt@fundacjavibe.org.
Jak wygląda RKO u dorosłego, opisujemy w artykule RKO u dorosłego krok po kroku.
Najczęstsze pytania
Ile oddechów i ile uciśnięć u dziecka?
Na początku 5 oddechów ratowniczych. Potem 30 uciśnięć i 2 oddechy, jeśli nie masz kursu pierwszej pomocy dzieciom, albo 15 i 2, jeśli go masz.
Jak głęboko uciskać klatkę piersiową dziecka?
Na co najmniej jedną trzecią głębokości klatki piersiowej, nigdy więcej niż 6 cm. U nastolatka 5–6 cm, jak u dorosłego.
Jak uciskać u niemowlęcia?
Dwoma kciukami na dolnej połowie mostka, obejmując klatkę piersiową dłońmi, 100–120 razy na minutę.
Czy można użyć AED u dziecka?
Tak, w każdym wieku. Poniżej 25 kg włącz tryb dziecięcy, jeśli jest. Jeśli go nie ma, użyj trybu dla dorosłych.
Co, jeśli nie chcę robić oddechów?
Uciskaj bez przerwy. Wytyczne przewidują taką sytuację, a dyspozytor Cię poprowadzi.
Od jakiego wieku dziecko może uczyć się RKO?
Naukę zaczyna się około 4. roku życia, od wzywania pomocy. Uciśnięć dzieci uczą się w wieku 10–12 lat, oddechów do 14 lat, a obsługi AED w wieku 13–16 lat, często wcześniej.
Źródła
Sprawdzone 05.11.2026.
- Resuscytacja dla każdego według Wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji 2025, European Resuscitation Council, polskie wydanie Polskiej Rady Resuscytacji, 2026 (rozdział „Zabiegi resuscytacyjne u dzieci”, s. 32–38; „Dzieci Ratują Życie”, s. 16–17).
- Djakow J. i wsp. European Resuscitation Council Guidelines 2025 Paediatric Life Support, Resuscitation 2025;215 (Suppl 1):110767. Pełny tekst zaleceń: Resuscitation Council UK, Paediatric basic life support Guidelines 2025.
- Semeraro F., Böttiger B.W. i wsp. European Resuscitation Council Guidelines 2025 Systems Saving Lives, Resuscitation 2025;215 (Suppl 1):110821, za: Resuscitation Council UK, Systems Saving Lives Guidelines 2025.
- Nabecker S. i wsp. European Resuscitation Council Guidelines 2025 Education for Resuscitation, Resuscitation 2025;215 (Suppl 1):110739, za: Resuscitation Council UK, Education Guidelines 2025.
- Hobfoll S.E. i wsp. Five essential elements of immediate and mid-term mass trauma intervention: empirical evidence, Psychiatry 2007;70(4):283–315.
Przeczytaj też
Wszystkie artykuły- Bezpieczeństwo i pierwsza pomocPorażenie prądem – pierwsza pomoc: jak bezpiecznie pomóc10 listopada 2026 · 10 min
- Bezpieczeństwo i pierwsza pomocOparzenie u dziecka – pierwsza pomoc: co robić krok po kroku10 listopada 2026 · 10 min
- Bezpieczeństwo i pierwsza pomocCzad w domu: objawy zatrucia tlenkiem węgla i co zrobić od razu (także z dzieckiem)10 listopada 2026 · 8 min