Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc
RKO krok po kroku: jak uciskać klatkę piersiową, w jakim tempie i kiedy użyć AED
Ktoś upada i nie oddycha prawidłowo. Masz kilka minut i dwie ręce. Oto cała resuscytacja w pięciu krokach, według wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji z 2025 roku, bez medycznego żargonu.

W tym artykule 15
- Schemat w skrócie
- Krok 1. Bezpieczeństwo
- Krok 2. Czy osoba reaguje
- Krok 3. Drogi oddechowe i oddech
- Krok 4. Telefon i AED
- Krok 5. Uciskanie klatki piersiowej
- Jak trafić w tempo 100–120 na minutę
- Oddechy ratownicze czy same uciśnięcia
- Jak użyć defibrylatora AED
- Kiedy przestać
- Najczęstsze błędy
- A jeśli to dziecko
- Przeczytać to za mało
- Najczęstsze pytania
- Źródła
RKO, czyli resuscytacja krążeniowo-oddechowa, to uciskanie klatki piersiowej osoby, której serce przestało pompować krew. Zaczynasz, gdy ktoś jest nieprzytomny i nie oddycha prawidłowo. Dzwonisz pod 112, uciskasz środek klatki piersiowej na głębokość 5–6 cm w tempie 100–120 razy na minutę i nie przerywasz, dopóki nie przyjedzie pomoc albo nie podłączysz defibrylatora AED.
Nie musisz tego pamiętać idealnie. Dyspozytor numeru alarmowego poprowadzi Cię przez telefon krok po kroku. Twoja rola to zacząć.
Schemat w skrócie
- Sprawdź, czy jest bezpiecznie.
- Sprawdź, czy osoba reaguje.
- Udrożnij drogi oddechowe i oceń oddech, najwyżej 10 sekund.
- Zadzwoń pod 112, włącz głośnik i wyślij kogoś po AED.
- Uciskaj klatkę piersiową: 5–6 cm, 100–120 razy na minutę. Gdy przyniosą AED, włącz go i rób, co mówi.
Krok 1. Bezpieczeństwo
Zanim podejdziesz, rozejrzyj się: ruch uliczny, prąd, ogień, dym, coś, co może spaść. Ratownik, który sam ucierpi, nikomu nie pomoże. Jeśli miejsce jest bezpieczne, podejdź. Jak bezpiecznie pomóc osobie porażonej prądem, opisujemy w artykule Porażenie prądem – pierwsza pomoc.
Krok 2. Czy osoba reaguje
Delikatnie potrząśnij ją za ramiona i zapytaj głośno: „Czy wszystko w porządku?”. Jeśli odpowiada albo się porusza, nie jest to zatrzymanie krążenia. Zostań przy niej i wezwij pomoc, jeśli jest taka potrzeba.
Jeśli nie reaguje, poproś kogoś obok, żeby zadzwonił pod 112, albo zadzwoń sam. Wskaż konkretną osobę: „Pani w zielonej kurtce, proszę dzwonić na 112”. W tłumie każdy myśli, że zadzwonił ktoś inny.
Krok 3. Drogi oddechowe i oddech
Połóż osobę na plecach. Jedną rękę połóż na jej czole, palce drugiej pod brodą. Odegnij głowę lekko do tyłu i unieś brodę. To otwiera drogi oddechowe.
Teraz przez najwyżej 10 sekund patrz, czy klatka piersiowa się unosi, słuchaj oddechu przy ustach i staraj się go poczuć na policzku.
Uwaga na oddech, który tylko wygląda na oddech. W pierwszych minutach po zatrzymaniu krążenia osoba może rzadko, głośno łapać powietrze, chrapać, wzdychać albo charczeć. To nie jest prawidłowe oddychanie. Wytyczne nazywają to oddechem agonalnym i ostrzegają, że to najczęstszy powód, dla którego świadkowie nie zaczynają RKO. Jeśli oddech jest rzadki, nieregularny albo dziwny, traktuj go jak brak oddechu.
Na początku mogą też wystąpić krótkie ruchy podobne do drgawek. Gdy ustaną, od razu oceń oddech.
Krok 4. Telefon i AED
Zadzwoń pod 112 albo 999 i od razu włącz tryb głośnomówiący. Odłóż telefon obok siebie. Będziesz mieć wolne ręce, a dyspozytor będzie słyszał, co się dzieje, i podpowie, co robić.
Wyślij kogoś po defibrylator AED. Często są w szkołach, urzędach, na dworcach i w galeriach handlowych. Jeśli jesteś sam, idź po AED tylko wtedy, gdy przyniesiesz go i uruchomisz w ciągu minuty. W innym razie od razu zacznij uciskać.
Krok 5. Uciskanie klatki piersiowej
- Uklęknij obok poszkodowanego.
- Połóż nasadę jednej dłoni na środku klatki piersiowej, czyli na dolnej połowie mostka.
- Nasadę drugiej dłoni połóż na pierwszej i spleć palce.
- Wyprostuj ręce w łokciach. Twoje barki mają być pionowo nad klatką piersiową.
- Uciskaj mostek na głębokość co najmniej 5 cm, ale nie więcej niż 6 cm.
- Po każdym uciśnięciu pozwól klatce piersiowej wrócić do pozycji wyjściowej, nie odrywając dłoni.
- Uciskaj w tempie 100–120 razy na minutę.
Uciskaj na twardym podłożu. Materac czy kanapa uginają się i zabierają część siły. Jeśli nie da się przenieść osoby na podłogę, uciskaj mocniej.
Uciskanie męczy po kilku minutach. Jeśli jest obok druga osoba, zmieniajcie się, zanim zmęczenie spłyci uciśnięcia, i róbcie to z jak najkrótszą przerwą.
Jak trafić w tempo 100–120 na minutę
To prawie dwa uciśnięcia na sekundę, szybciej, niż większość ludzi się spodziewa. Pod presją łatwo zwolnić albo przyspieszyć bez kontroli. Pomaga liczenie na głos: „raz, dwa, trzy…” aż do trzydziestu, i od nowa.
Tempo najlepiej poczuć wcześniej, w spokoju. Na naszej stronie głównej jest licznik: stuknij w koło, a usłyszysz rytm 110 uciśnięć na minutę. Potem spróbuj stukać sam i sprawdź, czy mieścisz się w przedziale 100–120. Trzydzieści sekund ćwiczenia dziś to pewniejsze ręce, gdy będzie trzeba.
Oddechy ratownicze czy same uciśnięcia
Wytyczne z 2025 roku mówią jasno:
- Jeśli umiesz i chcesz robić oddechy ratownicze, wykonuj RKO w stosunku 30 uciśnięć do 2 oddechów. Po 30 uciśnięciach odegnij głowę, unieś brodę, zaciśnij nos, obejmij ustami usta poszkodowanego i wdmuchuj powietrze przez około sekundę, tak żeby klatka piersiowa się uniosła. Dwa oddechy nie mogą przerwać uciskania na dłużej niż 10 sekund, nawet jeśli się nie udały.
- Jeśli nie masz przeszkolenia albo nie chcesz robić oddechów obcej osobie, uciskaj bez przerwy, 100–120 razy na minutę. Wytyczne uznają to za akceptowalne i dobre dla poszkodowanego. Najważniejsze jest, żeby uciśnięcia nie stawały.
Jak użyć defibrylatora AED
- Włącz AED. Od tej chwili urządzenie mówi, co robić.
- Odsłoń klatkę piersiową i przyklej elektrody tak, jak pokazuje rysunek: zwykle jedną pod prawym obojczykiem, obok mostka, drugą z lewej strony, pod pachą. U kobiety odsuń biustonosz, a elektrody nie przyklejaj na piersi.
- Jeśli ratujecie we dwoje, jedna osoba uciska, a druga przykleja elektrody.
- Gdy AED analizuje rytm albo zaleca wyładowanie, nikt nie dotyka poszkodowanego. Naciśnij przycisk, gdy urządzenie o to poprosi (niektóre AED robią to same).
- Zaraz po wyładowaniu, a także wtedy, gdy AED go nie zaleca, wróć do uciskania.
Nie bój się, że zrobisz krzywdę wyładowaniem. AED samo ocenia rytm serca i nie wykona wyładowania, jeśli nie jest potrzebne. Liczy się czas: według wytycznych każda minuta opóźnienia defibrylacji zmniejsza szansę przeżycia o około 10%.
Kiedy przestać
Nie przerywaj, dopóki:
- ratownik medyczny albo lekarz nie powie Ci, żebyś przestał,
- osoba wyraźnie nie odzyska przytomności: porusza się, otwiera oczy i zaczyna normalnie oddychać,
- nie opadniesz z sił.
Samo uciskanie rzadko przywraca pracę serca. Jego zadanie to podtrzymać przepływ krwi do mózgu do czasu, aż przyjedzie karetka albo zadziała AED. Dlatego uciskaj dalej, chyba że masz pewność, że krążenie wróciło.
Najczęstsze błędy
- Czekanie, bo „chyba oddycha”. Rzadki, chrapliwy oddech to oddech agonalny. Zaczynaj.
- Za płytko i za wolno. 5–6 cm i prawie dwa razy na sekundę. To wymaga siły całego tułowia, nie samych rąk.
- Brak odprężenia. Klatka piersiowa musi wrócić do góry po każdym uciśnięciu, bo wtedy serce napełnia się krwią.
- Miękkie podłoże. Na łóżku uciśnięcia tracą głębokość.
- Przerwy. Każda przerwa, nawet na sprawdzanie oddechu, zatrzymuje dopływ krwi do mózgu.
A jeśli to dziecko
Schemat jest podobny, ale są ważne różnice:
- U dziecka zaczyna się od 5 oddechów ratowniczych, a dopiero potem przechodzi do uciśnięć i oddechów w stosunku 30:2. Jeśli nie wiesz, jak to zrobić, dyspozytor Cię poprowadzi.
- Niemowlę do 1. roku życia: uciskanie dwoma kciukami, z dłońmi obejmującymi klatkę piersiową.
- Dziecko od 1 do 12 lat: jedną albo dwiema rękami, zależnie od wielkości dziecka.
- Nastolatek: w razie wątpliwości jak u dorosłego, dwiema rękami.
O tym, jak i od kiedy uczyć dzieci resuscytacji, piszemy w artykule RKO u dzieci.
Przeczytać to za mało
RKO to umiejętność rąk. Artykuł da Ci schemat, ale głębokość 5–6 cm i tempo 100–120 trzeba poczuć na fantomie. W programie Mali Ratownicy uczymy pierwszej pomocy całe społeczności szkolne razem z instruktorami Polskiego Czerwonego Krzyża, a każde dziecko ćwiczy na fantomie samo. Jeśli chcesz takich zajęć w swojej szkole, napisz do nas: kontakt@fundacjavibe.org.
Najczęstsze pytania
Ile uciśnięć na minutę przy RKO?
100–120 uciśnięć na minutę, czyli prawie dwa na sekundę.
Jak głęboko uciskać klatkę piersiową dorosłego?
Co najmniej 5 cm, ale nie więcej niż 6 cm, za każdym razem pozwalając klatce piersiowej wrócić do góry.
Ile uciśnięć i ile oddechów?
30 uciśnięć i 2 oddechy, jeśli umiesz i chcesz robić oddechy. Jeśli nie, same uciśnięcia, bez przerw.
Gdzie położyć ręce przy RKO?
Na środku klatki piersiowej, na dolnej połowie mostka, nasada jednej dłoni na drugiej, palce splecione.
Czy mogę użyć AED, jeśli nie byłem na kursie?
Tak. AED mówi głosem, co robić, i samo ocenia, czy wyładowanie jest potrzebne.
Źródła
- Resuscytacja dla każdego według Wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji 2025, European Resuscitation Council, polskie wydanie Polskiej Rady Resuscytacji, 2026.
- European Resuscitation Council Guidelines 2025: Adult Basic Life Support, Resuscitation 2025;215 (Suppl 1):110771.
Przeczytaj też
Wszystkie artykuły- Bezpieczeństwo i pierwsza pomocPorażenie prądem – pierwsza pomoc: jak bezpiecznie pomóc10 listopada 2026 · 10 min
- Bezpieczeństwo i pierwsza pomocOparzenie u dziecka – pierwsza pomoc: co robić krok po kroku10 listopada 2026 · 10 min
- Bezpieczeństwo i pierwsza pomocCzad w domu: objawy zatrucia tlenkiem węgla i co zrobić od razu (także z dzieckiem)10 listopada 2026 · 8 min