Fundacja VIBEod 2024 roku
Wesprzyj nas

Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc

Apteczka domowa: co powinna zawierać (lista do sprawdzenia)

Apteczka domowa nie musi być duża, ale musi być kompletna, pod ręką i sprawdzona. Oto lista według wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji i rządowego Poradnika bezpieczeństwa, z tym, po co jest każda rzecz, i z tym, czego żadna apteczka za Ciebie nie zrobi.

10 min czytania

Grafika: apteczka domowa, co ma być w środku – opatrunki, rękawiczki, nożyczki, folia NRC
W tym artykule 12
  1. Co powinna zawierać apteczka domowa? Lista
  2. Opaska uciskowa: kupować czy nie?
  3. Czego nie robić? Najczęstsze błędy
  4. Apteczka domowa dla dziecka: co dodać
  5. Ćwiczenie na 10 minut w domu albo w klasie
  6. Gdzie trzymać apteczkę i jak często ją sprawdzać
  7. Czy apteczka w samochodzie jest obowiązkowa?
  8. Gdy dziecko widziało prawdziwy wypadek
  9. Lista na lodówkę
  10. Apteczka nie wystarczy: co musisz umieć
  11. Najczęstsze pytania
  12. Źródła

Apteczka domowa to jedno szczelne, wyraźnie opisane pudełko z opatrunkami, bandażami, rękawiczkami, nożyczkami, folią termiczną i lekami, które ustalisz z lekarzem albo farmaceutą. Trzymasz ją w jednym stałym miejscu, które zna każdy domownik, także dziecko. Sprawdzasz ją regularnie, np. dwa razy w roku, i uzupełniasz po każdym użyciu.

Najważniejsze nie leży jednak w środku. Apteczka pomoże tylko temu, kto wie, co z nią zrobić. Dlatego przy każdej grupie rzeczy piszemy, kiedy jej użyjesz.

Co powinna zawierać apteczka domowa? Lista

Europejska Rada Resuscytacji (ERC) w wytycznych z 2025 roku pisze wprost: apteczkę powinny mieć domy i samochody, a jej skład trzeba dopasować do miejsca, zagrożeń i ludzi, którzy z niej skorzystają. Możesz kupić gotową albo skompletować ją sam. Poniżej lista z ERC i z rządowego „Poradnika bezpieczeństwa” z 2025 roku.

Na krwawienie i rany
– Opatrunki jałowe, średnie i duże. Na ranę, a na nie mocny ucisk dłonią. Przy obfitym krwawieniu to pierwsza czynność według ERC.
– Bandaże. Gdy krwawienie ustanie pod uciskiem, owijasz nimi opatrunek, tworząc opatrunek uciskowy.
– Gaza. Do przykrycia rany i do ucisku.
– Plastry i opatrunki przylepne. Na drobne skaleczenia, czyli to, czego będziesz używać najczęściej.
– Chusta trójkątna i agrafki. Do podwieszenia ręki albo przytrzymania opatrunku.
– Przylepiec (plaster w rolce). Do mocowania gazy.
– Opatrunki na oparzenia. Wymienia je Poradnik bezpieczeństwa.

Ochrona dla Ciebie
– Rękawiczki jednorazowe. Kilka par. Chronią Ciebie i poszkodowanego.
– Maseczki. ERC wymienia jednorazowe maseczki ochronne, Poradnik: maseczki FFP3.
– Maseczka do oddechów ratowniczych albo folia do wentylacji. Do oddechów ratowniczych podczas RKO.
– Środek do dezynfekcji rąk. ERC wymienia go wprost, Poradnik dodaje środki antyseptyczne.

Narzędzia
– Nożyczki, najlepiej ratownicze do cięcia odzieży. Wymienia je ERC. Rozetniesz rękaw, nogawkę, opatrunek.
– Pęseta. Do drzazgi albo kleszcza.
– Termometr. Z listy Poradnika.
– Folia termiczna (koc ratunkowy, tzw. folia NRC). Osoby po urazie szybko się wychładzają. Poradnik każe okryć poszkodowanego.

Leki
– Leki, które domownicy biorą na stałe, z zapasem.
– Grupy, które wymienia Poradnik: przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwwymiotne, przeciwbiegunkowe.
– Konkretne leki i dawki ustal z lekarzem albo farmaceutą. Inne leki dobiera się dla dziecka, inne dla seniora, inne dla kogoś z chorobą przewlekłą.

Wszystko to zapakuj w szczelny, wyraźnie oznakowany pojemnik. Tak zaleca ERC. Woda z pękniętej rury albo rozlany syrop potrafią zniszczyć opatrunki w jedną noc.

Jeśli ktoś w domu ma szczególne potrzeby
– Cukrzyca: ERC przy niedocukrzeniu zaleca tabletki z glukozą, a gdy ich nie ma, słodki sok albo słodycze, ale tylko u osoby przytomnej, która może połykać. Zapytaj lekarza, co trzymać w domu.
– Ciężka alergia: jeśli ktoś ma przepisany autowstrzykiwacz z adrenaliną, ma on być przy tej osobie, nie w szafce. Domownicy powinni wiedzieć, gdzie jest i jak go użyć.

Opaska uciskowa: kupować czy nie?

Tu źródła się różnią i mówimy to wprost. Rządowy Poradnik bezpieczeństwa wpisuje opaskę do tamowania krwotoków do domowej apteczki. ERC w liście apteczki domowej jej nie wymienia, ale pisze, że takie opaski są coraz powszechniej używane, a fabryczne działają lepiej niż improwizowane z paska czy chusty.

Nasza rada: jeśli kupujesz, to tylko fabryczną opaskę i dopiero wtedy, gdy przećwiczysz jej zakładanie na kursie. ERC zaleca, żeby używać tylko sprzętu, którego umiesz użyć. Opaska założona źle nie zatrzyma krwotoku.

Kiedy jej użyć: tylko przy obfitym krwawieniu z ręki lub nogi, którego nie zatrzymuje mocny ucisk. Zakładasz ją 5–7 cm powyżej rany, nie na stawie, i zapisujesz godzinę założenia. Nie zdejmujesz jej sam. U małych dzieci, gdy kończyna jest za cienka na opaskę, ERC zaleca mocny ucisk ręką.

Czego nie robić? Najczęstsze błędy

Apteczka „na pokaz”. Najczęstszy problem to nie brak apteczki, tylko apteczka w głębi szafy, w kartonie po butach, bez rękawiczek i z plastrami sprzed lat. W nagłej sytuacji człowiek szuka tam, gdzie widział ją ostatnio. Jeśli nikt nie wie, gdzie jest, nie istnieje.

Ucisk „w punkcie” zamiast na ranie. ERC 2025 zaleca bezpośredni ucisk na ranie i odradza uciskanie punktów powyżej rany.

Lód, masło, pasta do zębów na oparzenie. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wymienia je wśród rzeczy, których nie należy robić. Oparzenie od razu chłodzisz chłodną bieżącą wodą, przy małych oparzeniach przez około 20 minut. Zdejmujesz pierścionki i zegarek, zanim pojawi się obrzęk. Nie zrywasz ubrania przyklejonego do rany i nie przekłuwasz pęcherzy. Ranę przykrywasz czystym opatrunkiem, który się nie przykleja. Uważaj, żeby nie wychłodzić małego dziecka. Całą pierwszą pomoc przy oparzeniu opisujemy krok po kroku w artykule Oparzenie u dziecka – pierwsza pomoc.

„Najpierw apteczka, potem telefon”. Przy kimś, kto nie reaguje albo mocno krwawi, najpierw dzwonisz pod 112 albo wskazujesz konkretną osobę, która ma zadzwonić. Apteczka nie zastępuje ani wezwania pomocy, ani RKO. Jak rozmawiać z dyspozytorem, opisujemy w artykule o numerach alarmowych.

Apteczka domowa dla dziecka: co dodać

Do domowej listy dołóż rzeczy, które ustalisz z pediatrą: leki w postaci i dawkach dla dzieci, termometr, którego umiesz używać u malucha, i plastry w rozmiarze dla małych palców. Leki dla dzieci opisz markerem, bo w stresie nikt nie czyta ulotki.

Opatrunki trzymaj tak, żeby dorosły sięgnął po nie w kilka sekund. Leki trzymaj wyżej albo w zamykanym pojemniku, bo ulotki leków każą przechowywać je w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Najprościej: dwie części, opatrunki dostępne, leki zamknięte.

Apteczka na wyjazd z dzieckiem. Weź mniejszą wersję domowej, leki stałe całej rodziny z zapasem i to, co zwykle podajesz dziecku. O oparzeniach słonecznych, upale i użądleniach piszemy w przewodniku Pierwsza pomoc na wakacjach.

Apteczka do plecaka ewakuacyjnego to osobny, mniejszy zestaw. Listę opisaliśmy w artykułach Plecak ewakuacyjny dla jednej osoby i Plecak ewakuacyjny dla rodziny, więc tutaj jej nie powtarzamy.

Co zrobi dziecko w wieku 6–9 lat
– Wie, gdzie stoi apteczka, i umie ją przynieść dorosłemu.
– Wie, że leków z apteczki samo nie bierze.
– Przyklei plaster na drobne skaleczenie i powie dorosłemu, co się stało.
– Wie, że gdy dorosły nie odpowiada, dzwoni pod 112.

Co zrobi dziecko w wieku 10–14 lat
– Założy rękawiczki i przyciśnie opatrunek do krwawiącej rany.
– Schłodzi oparzenie pod bieżącą wodą.
– Okryje poszkodowanego folią termiczną.
– Wezwie pomoc i powie dyspozytorowi adres.

Mów konkretnie i spokojnie: „Tu jest nasza apteczka. Jeśli ktoś się skaleczy, przynosisz ją i wołasz dorosłego”. Bez opowieści o wypadkach. Dziecko, które dostaje zadanie, czuje się sprawcze, a nie przestraszone.

Ćwiczenie na 10 minut w domu albo w klasie

Pod stresem działa to, co ręce już raz zrobiły. Dlatego apteczkę warto przećwiczyć, a nie tylko kupić.

  1. Dwie minuty: „Gdzie jest apteczka?”. Dziecko ma ją przynieść z zamkniętymi oczami albo po ciemku, z latarką. Jeśli nie umie, to znak, że apteczka stoi w złym miejscu.
  2. Trzy minuty: przegląd. Rozłóżcie wszystko na stole. Dziecko czyta daty ważności, Ty notujesz braki.
  3. Trzy minuty: ucisk. Dziecko zakłada rękawiczki, kładzie gazę na „ranie” (np. kropka flamastrem na przedramieniu dorosłego) i mocno uciska dłonią. Starsze dziecko owija ją bandażem.
  4. Dwie minuty: rozmowa. „Co weźmiesz najpierw? Do kogo zadzwonisz?”. Pochwal za to, co poszło dobrze.

Ten sam przegląd zróbcie dwa razy w roku, np. przy zmianie czasu.

Gdzie trzymać apteczkę i jak często ją sprawdzać

Miejsce
– Jedno, stałe, łatwo dostępne miejsce. ERC zaleca, żeby apteczka była wyraźnie oznakowana i łatwo dostępna.
– Szczelny pojemnik chroni zawartość przed wilgocią. Przy lekach sprawdź na opakowaniu, w jakiej temperaturze je przechowywać.
– Wszyscy domownicy wiedzą, gdzie jest. Także opiekunka i dziadkowie.

Przegląd
– ERC: wszystkie apteczki trzeba regularnie sprawdzać i utrzymywać w należytym stanie.
– Poradnik bezpieczeństwa w „Dekalogu bezpieczeństwa” radzi skompletować apteczkę z lekami i nauczyć się pierwszej pomocy.
– Po każdym użyciu od razu uzupełnij to, co zużyłeś.
– Przeterminowane leki i opatrunki w uszkodzonych opakowaniach wyjmij i wymień.
– Na wewnętrznej stronie wieczka przyklej listę zawartości i datę ostatniego przeglądu.

Czy apteczka w samochodzie jest obowiązkowa?

W samochodzie osobowym nie jest obowiązkowa. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 502) wymaga w każdym samochodzie trójkąta ostrzegawczego i gaśnicy. Apteczkę wymienia tylko dla niektórych pojazdów, m.in. autobusu, taksówki, samochodu ciężarowego przewożącego osoby i auta do nauki jazdy.

To, że nie jest obowiązkowa, nie znaczy, że jest zbędna. ERC zaleca apteczkę w każdym samochodzie, a rządowy Poradnik każe przed wyjazdem upewnić się, że masz apteczkę, gaśnicę i trójkąt. Jeśli jedziesz za granicę, sprawdź przepisy kraju, do którego jedziesz.

Co w niej mieć: wersję domowej listy (opatrunki, bandaże, rękawiczki, nożyczki, maseczkę do oddechów, folię termiczną) plus kamizelkę odblaskową. ERC przypomina, że przy wypadku na drodze bezpieczeństwo ratownika jest pierwsze. Apteczkę trzymaj w kabinie albo tam, gdzie dosięgniesz jej nawet po stłuczce, a nie pod ciężkim bagażem.

Gdy dziecko widziało prawdziwy wypadek

Jeśli dziecko było przy prawdziwym zdarzeniu, potem potrzebuje spokoju, a nie przesłuchania. Pomaga pięć prostych rzeczy, opisanych w pracy o pomocy po traumie (Hobfoll i wsp., 2007):

  • bezpieczeństwo: powiedz, że teraz jest bezpiecznie i kto się zajął poszkodowanym,
  • wyciszenie: bliskość, posiłek, sen, znane rytuały,
  • sprawczość: nazwij, co zrobiło dobrze („przyniosłeś apteczkę, to bardzo pomogło”),
  • więź: bądź obok, pozwól pytać i wracać do tematu,
  • nadzieja: mów prawdę, ale podkreśl, że pomoc przyszła.

Jeśli po kilku tygodniach dziecko wciąż źle śpi albo unika miejsc, porozmawiaj z psychologiem szkolnym lub lekarzem.

Lista na lodówkę

Apteczka domowa: sprawdź
– Opatrunki jałowe średnie i duże, gaza, bandaże
– Plastry, przylepiec, chusta trójkątna, agrafki
– Opatrunki na oparzenia
– Rękawiczki jednorazowe (kilka par), maseczki
– Maseczka do oddechów lub folia do wentylacji
– Środek do dezynfekcji rąk
– Nożyczki ratownicze, pęseta, termometr
– Folia termiczna
– Leki stałe domowników + leki ustalone z lekarzem lub farmaceutą
– Szczelny, opisany pojemnik w stałym miejscu
– Data ostatniego przeglądu: ……..

W nagłej sytuacji: 112 → bezpieczeństwo → krwawienie: ucisk na ranę → nie oddycha prawidłowo: RKO.

Apteczka nie wystarczy: co musisz umieć

Apteczka to tylko pudełko. Ratują ręce, które wiedzą, co robić. Przeczytaj i przećwicz:

Od 2025 roku w programie Mali Ratownicy szkolimy z pierwszej pomocy razem z instruktorami Polskiego Czerwonego Krzyża. W szkoleniach wzięło udział 1 009 uczestników, a każde dziecko ćwiczy na fantomie samo. Jeśli chcesz takich zajęć w swojej szkole, napisz do nas: kontakt@fundacjavibe.org.

Najczęstsze pytania

Co powinno być w apteczce domowej?
Opatrunki jałowe, gaza, bandaże, plastry, chusta trójkątna, rękawiczki jednorazowe, maseczka do oddechów ratowniczych, środek do dezynfekcji rąk, nożyczki, pęseta, termometr, folia termiczna i leki ustalone z lekarzem lub farmaceutą. Wszystko w szczelnym, opisanym pojemniku.

Jakie leki trzymać w domowej apteczce?
Leki, które domownicy biorą na stałe, oraz grupy wymienione w rządowym Poradniku bezpieczeństwa: przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe. Konkretne leki i dawki, zwłaszcza dla dzieci, ustal z lekarzem albo farmaceutą.

Jak często sprawdzać apteczkę?
Regularnie, np. dwa razy w roku, i zawsze po użyciu. Wymień przeterminowane leki i zużyte opatrunki.

Czy apteczka w samochodzie jest obowiązkowa?
W samochodzie osobowym nie. Obowiązkowe są trójkąt i gaśnica. Apteczka jest wymagana m.in. w autobusie, taksówce i aucie do nauki jazdy. Mimo to ERC zaleca ją w każdym samochodzie.

Czy warto mieć opaskę uciskową w domu?
Rządowy Poradnik ją wymienia. Jeśli kupujesz, wybierz fabryczną i naucz się jej zakładać na kursie pierwszej pomocy.

Gdzie trzymać apteczkę, gdy w domu są małe dzieci?
Opatrunki w stałym, łatwo dostępnym miejscu, leki wyżej albo w zamykanym pojemniku. Dziecko ma wiedzieć, gdzie jest apteczka, i umieć ją przynieść.

Źródła

Sprawdzone 05.11.2026.